Οι χειρότερες πανδημίες που έπληξαν την ανθρωπότητα και πόσο κράτησαν (Μέρος 2ο)

Συνεχίζουμε την αναφορά στις χειρότερες πανδημίες στην ανθρωπότητα.

1770-1772 – Η Ρωσική Πανούκλα
Σε μια Μόσχα που χτυπήθηκε αλύπητα από την πανούκλα, ο τρόμος της καραντίνας και τα μέσα που υιοθετήθηκαν έκαναν τον λαό να εξεγερθεί με πρωτόγνωρα βίαιο τρόπο. Οι ταραχές οδήγησαν στον φόνο του αρχιεπισκόπου Αμβρόσιου, ο οποίος καλούσε τους πιστούς να μην έρχονται στις λειτουργίες.

Η τσαρίνα Μεγάλη Αικατερίνη, στην απέλπιδα προσπάθειά της να περιορίσει την πανούκλα και να επαναφέρει την τάξη, διέταξε να φύγουν όλα τα εργοστάσια από τη Μόσχα. Τίποτα όμως δεν μπορούσε να ανακόψει τον όλεθρο.

Μέσα σε δύο χρόνια, η τελευταία μεγάλη επιδημία πανούκλας στην κεντρική Ρωσία θα διεκδικούσε τη ζωή από 100.000 ανθρώπους μόνο στη Μόσχα, σχεδόν το 1/4 του πληθυσμού της, σκοτώνοντας και άλλους τόσους στα περίχωρά της. Η πανούκλα κατέφτασε από τους στρατιώτες που γυρνούσαν από το μέτωπο του Ρωσο-Τουρκικού Πολέμου του 1768-1774.

Τον Σεπτέμβριο του 1771, όταν αφάνιζε τη Μόσχα, οι Μοσχοβίτες εξεγέρθηκαν. Μέσα σε δύο μέρες άλλαξε το πρόσωπο της πόλης…

1817-1824: Η Πρώτη Πανδημία Χολέρας
Ήταν η πρώτη από τις εφτά πανδημίες χολέρας που θα έπλητταν την οικουμένη στα επόμενα 150 χρόνια. Το επίκεντρό της ήταν η Ρωσία, όπου πέθαναν κάπου 1 εκατ. άνθρωποι.

Το δονάκιο της χολέρας εξαπλώθηκε και έπληξε τους βρετανούς στρατιώτες, που την έφεραν στην Ινδία, προκαλώντας μερικά εκατομμύρια ακόμα θανάτους.

Το ξακουστό ναυτικό της Βρετανικής Αυτοκρατορίας την εξάπλωσε από το Δέλτα του Γάγγη στα μήκη και τα πλάτη της οικουμένης, από την Ισπανία, την Ιταλία και τη Γερμανία ως την Αφρική, την Ινδονησία, την Κίνα, την Ιαπωνία και την Αμερική, όπου σκότωσε άλλους 150.000 ανθρώπους.

Ως ασιατική χολέρα έμεινε επίσης στα χρονικά, καθώς έπληξε όλες σχεδόν τις χώρες της ηπείρου. Η πανδημία σταμάτησε τον χειμώνα του 1823-1824, με μερίδα ερευνητών να θεωρούν πως ήταν ο πολύ βαρύς χειμώνας αυτός που σκότωσε το βακτήριο.

Το πρώτο εμβόλιο για τη χολέρα εμφανίστηκε το 1885, αλλά οι πανδημίες συνεχίστηκαν. Η δεύτερη πανδημία χολέρας έπληξε Βόρεια Αμερική και Ευρώπη μεταξύ 1826-1837, η τρίτη ξέσπασε μεταξύ 1846-1860 στη Βόρεια Αφρική και τη Νότια Αμερική και η τέταρτη εξαπλώθηκε από την Ινδία στη Νάπολη και την Ισπανία μεταξύ 1863-1875.

Η πέμπτη είχε και πάλι επίκεντρο την Ινδία και έφτασε στην Ευρώπη, την Ασία και τη Λατινική Αμερική μεταξύ 1881-1896. Η περίοδος 1899-1923 σφραγίστηκε από την έκτη πανδημία χολέρας, ήταν ωστόσο λιγότερο φονική πια. Η επιστήμη γνώριζε πλέον τη νόσο καλά. Στο Αμβούργο της Γερμανίας πέθαναν ωστόσο 8.600 κάτοικοι το 1892.

Η έβδομη και τελευταία πανδημία της νόσου θα χτυπούσε το 1961 την Ινδονησία, πλέον όμως ήταν μετάλλαξη του βακτηρίου. Είναι αυτό που συνεχίζει να πλήττει κάθε χρόνο τις αναπτυσσόμενες χώρες...

1855: H Τρίτη Πανδημία Πανούκλας
Οι ιστορικοί της επιστήμης έχουν ονομάσει Πρώτη Πανδημία Πανούκλας την Πανώλη του Ιουστινιανού και Δεύτερη τον μεσαιωνικό Μαύρο Θάνατο. Το 1855 ήταν να ζήσει ο κόσμος και το τρίτο παγκόσμιο ξέσπασμα της νόσου.

Η βουβωνική πανώλη ξεκίνησε από την Κίνα αυτή τη φορά, πριν μετακομίσει στην Ινδία και το Χονγκ Κονγκ. Άφησε πίσω της 15 εκατ. θύματα, με τα 10 μάλιστα από αυτά να αφορούν στην Ινδία.

Μία επανάσταση και ένας εμφύλιος πόλεμος στην Κίνα είχαν ως αιτία την πανούκλα, την ίδια ώρα που στην Ινδία οδήγησαν σε ακόμα πιο καταπιεστικά μέτρα από τους Βρετανούς, προκαλώντας κι εκεί επεισόδια εξεγέρσεων.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η πανδημία ήταν ενεργή ακόμα και ως το 1960.

1889-1890: Η Ρωσική Γρίπη
Η πρώτη πραγματική πανδημία γρίπης που έχει καταγραφεί ξεκίνησε από τις στέπες της Σιβηρίας και του Καζακστάν, απ’ όπου ταξίδεψε στη Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη και βρήκε τον δρόμο της ως τη Σκανδιναβική και την Πολωνία, πριν μετακινηθεί νότια και πλήξει όλη την Ευρώπη.

Μέχρι τον επόμενο χρόνο, η Ρωσική Γρίπη θα χτυπούσε τους πληθυσμούς της Βόρειας Αμερικής και της Αφρικής. Ως τα τέλη του 1890, 1 εκατ. άνθρωποι θα ήταν νεκροί. Όταν ο παγκόσμιος πληθυσμός μόλις που άγγιζε το 1,5 δισ.

Η τελευταία μεγάλη πανδημία του 19ου αιώνα, γνωστή βιβλιογραφικά και ως Ασιατική Γρίπη, ήταν και η πρώτη πανδημία που όσοι θεώρησαν πως ήταν πολύ μακριά για να τους αγγίξει (όπως οι ΗΠΑ) το πλήρωσαν και πιο ακριβά...

1918-1920: Η Ισπανική Γρίπη
Το νέο ξέσπασμα της γρίπης έφτασε να προσβάλει 500 εκατ. ανθρώπους, το 1/3 του παγκόσμιου πληθυσμού, σε 4 διαδοχικά κύματα, διεκδικώντας βαρύτατο φόρο αίματος 50 εκατ. ανθρώπων. Οι περισσότερες εκτιμήσεις μιλούν από 17-50 εκατ. νεκρούς, υπάρχουν ωστόσο και μελέτες που τοποθετούν τα νούμερα πιο κοντά στα 100 εκατομμύρια.

Όποιος κι αν ήταν ο τελικός αριθμός, η ισπανική γρίπη ήταν μια από τις φονικότερες πανδημίες της ανθρώπινης ιστορίας. Και ήταν γιατί ο άνθρωπος δεν την πήρε στα σοβαρά. Ακόμα και το όνομά της είναι πλαστό.

Σήμερα είναι γνωστό πως τα πρώτα κρούσματα παρατηρήθηκαν στις ΗΠΑ, την Αγγλία, τη Γαλλία και τη Γερμανία ήδη τον Δεκέμβριο του 1917. Ήταν όμως τα χρόνια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και μια τέτοια είδηση θα έριχνε το ηθικό του στρατεύματος στις εμπόλεμες χώρες.

Κι έτσι απαγόρευσαν στον Τύπο να κάνει λόγο για τη γρίπη, εκτός κι αν αφορούσε την ουδέτερη στον Μεγάλο Πόλεμο, Ισπανία. Όλοι ήξεραν για τη σοβαρή ασθένεια που χτύπησε τον βασιλιά Αλφόνσο ΙΓ’, αλλά όχι για τον διπλανό τους.

Έτσι γεννήθηκε η Ισπανική Γρίπη, μέσα στη λογοκρισία του πολέμου μόνο τα τηλεγραφήματα από τη Μαδρίτη περνούσαν στις καθημερινές εφημερίδες. Μέσα στα θύματα και πλήθος από κοινότητες ιθαγενών, που εξαφανίστηκαν από προσώπου γης.

1957-1958: Η Ασιατική Γρίπη
Ο κόσμος δεν είχε τελειώσει με τη γρίπη, κάθε άλλο. Το νέο ξέσπασμά της προήλθε από το Χονγκ Κονγκ και εξαπλώθηκε στην Κίνα, τη Σιγκαπούρη και την Ινδία, πριν μεταναστεύσει στις ΗΠΑ και από κει φτάσει ακόμα και στην Αγγλία.

Η Αγγλία χτυπήθηκε μάλιστα βαριά, με 14.000 νεκρούς μέσα σε 6 μήνες. Το δεύτερο κύμα της Ασιατικής Γρίπης στις αρχές του 1958 ήταν μάλιστα ακόμα πιο φονικό, φτάνοντας τον αριθμό στους 1,1 εκατ. νεκρούς παγκοσμίως. Οι ΗΠΑ γνώρισαν τους 116.000 από αυτούς.

Η πανδημία περιορίστηκε χάρη στην ανάπτυξη αποτελεσματικού εμβολίου.

2009-2010 – Η Πανδημία Γρίπης H1N1
Την ώρα που ο κόσμος γνώρισε άλλη μια πανδημία το 2003, το SARS, που έπληξε 26 χώρες και 8.096 ανθρώπους, τη γλιτώσαμε ως ανθρωπότητα με 774 νεκρούς. Τα έγκαιρα μέτρα και η καραντίνα αποσόβησαν την καταστροφή.

Στην επόμενη πανδημία δεν σταθήκαμε εξίσου έτοιμοι. Ή τυχεροί. Γρίπη των Χοίρων ονομάστηκε αρχικά, καθώς εμφανίστηκε στα γουρούνια. Μετάλλαξή της ωστόσο το 2009 πέρασε στον άνθρωπο.

Ήταν ένα νέο στέλεχος της H1N1, με προέλευση από το Μεξικό, που εμφανίστηκε εκείνη την άνοιξη και εξαπλώθηκε στον υπόλοιπο κόσμο. Μέσα σε έναν χρόνο, η νέα γρίπη έπληξε ακόμα και 1,4 δισ. ανθρώπους στα μήκη και τα πλάτη της οικουμένης.

Όσο για τους θανάτους, δεν συμφωνούν όλες οι πηγές, οι περισσότερες τοποθετούν πάντως τους νεκρούς της πανδημίας κάπου μεταξύ 151.700-575.400 ανθρώπους. Τη μεγαλύτερη συναίνεση συγκεντρώνει ο αριθμός των 284.000 νεκρών.

Σύμφωνα με τον αμερικανικό CDC, το 80% των νεκρών ήταν μάλιστα άνθρωποι ηλικίας κάτω των 65 ετών.

2014-2016 – Ο Έμπολα της Δυτικής Αφρικής
Ο έμπολα που χτύπησε τη Δυτική Αφρική το 2014 ήταν το πιο εκτεταμένο ξέσπασμα του ιού στην Ιστορία. Έπληξε Γουινέα, Λιβερία και Σιέρα Λεόνε, κυρίως, αποκτώντας τα χαρακτηριστικά πανδημίας.

Και πάλι δεν υπάρχει συναίνεση για τους τελικούς αριθμούς, οι περισσότεροι υγειονομικοί θεσμοί μιλούν ωστόσο για 28.600 καταγεγραμμένα κρούσματα και 11.300 θανάτους.

Κρούσματα υπήρξαν επίσης σε Νιγηρία, Μάλι, Σενεγάλη, ακόμα και μεμονωμένες περιπτώσεις στην Ευρώπη (Ισπανία, Ιταλία, Αγγλία) και τις ΗΠΑ αναφέρθηκαν, προκαλώντας κύματα τρόμου στη Δύση.

Ο έμπολα δεν έχει θεραπεία, παρά τις συνεχιζόμενες προσπάθειες για ένα αποτελεσματικό εμβόλιο. Και παρά το γεγονός ότι πρωτοεμφανίστηκε στο Κονγκό το 1976. Ακόμα χειρότερα, είναι ένας ιός με μεγάλα ποσοστά θνησιμότητας. Στο τελευταίο ξέσπασμά του άγγιξε το 40%.

Το πρώτο μέρος ΕΔΩ

newsbeast


Related Posts