Ο ρόλος της Χούντας και της χολέρας...
Τα λευκά σπίτια με τις μπλε πόρτες και τα παράθυρα, που σήμερα θεωρούμε χαρακτηριστική εικόνα των Κυκλάδων, δεν ήταν πάντα έτσι. Το λευκό καθιερώθηκε σταδιακά, αρχικά με τη χρήση του ασβέστη για λόγους υγιεινής και στη συνέχεια μέσα από την τουριστική προβολή και τις κρατικές παρεμβάσεις.
Πριν αποκτήσουν το χαρακτηριστικό λευκό και μπλε, τα σπίτια στις Κυκλάδες είχαν αποχρώσεις της πέτρας και του χώματος, όπως καφέ, της ώχρας, του κεραμιδί και του γήινου κόκκινου ενώ συναντούσε κανείς και λουλακί ή σκούρους γκρι τόνους.
Οι αποχρώσεις προέρχονταν από υλικά που υπήρχαν στην περιοχή και αναμειγνύονταν με τον ασβέστη. Με την πάροδο του χρόνου τα χρώματα έχαναν την έντασή τους και έδιναν στα σπίτια πιο απαλές, γήινες αποχρώσεις. Οι οικισμοί των Κυκλάδων χτίζονταν κατά κανόνα σε λόφους και σε σημεία που παρείχαν προστασία από τους παράνμους εισβολείς της θάλασσας.
Κοντά στη θάλασσα υπήρχαν μικρότερες εγκαταστάσεις για τις βάρκες των ψαράδων..
Ένας από τους λόγους για τους οποίους οι οικισμοί βρίσκονταν μακριά από την άμεση θέα της θάλασσας ήταν και ο κίνδυνος των πειρατικών επιδρομών. Σε μια εποχή που δεν υπήρχε στρατός ή χωροφυλακή για να προστατεύει τους κατοίκους, οι πειρατές μπορούσαν να φτάσουν στα νησιά, να δέσουν τα πλοία τους και να λεηλατήσουν τους οικισμούς.
Έτσι, τα σπίτια έπρεπε να μην διακρίνονται εύκολα από τη θάλασσα. Ένα ολόλευκο χωριό θα ήταν ορατό από μεγάλη απόσταση. Τα κτίσματα είχαν αποχρώσεις που τα έκαναν να μοιάζουν περισσότερο με το φυσικό περιβάλλον.
Το λευκό, επομένως, δεν αποτελούσε την κυρίαρχη εικόνα που έχουμε σήμερα. Η επιδημία χολέρας και το καθεστώς Μεταξά
Το 1938, στις Κυκλάδες έπεσε επιδημία χολέρας. Το καθεστώς Μεταξά επέβαλε το άσπρισμα των σπιτιών με ασβέστη, το οποίο χρησιμοποιήθηκε ως απολυμαντικό. Η χλωρίνη δεν χρησιμοποιούταν όπως σήμερα και ο ασβέστης αποτελούσε οικονομικό μέσο για την απολύμανση των επιφανειών. Η χρήση του ασβέστη δεν σταμάτησε μετά το τέλος της δικτατορίας του Μεταξά. Το άσπρισμα παρέμεινε στις τοπικές κοινωνίες και σταδιακά έγινε συνήθεια. Το λευκό άρχισε να συνδέεται με την καθαριότητα και τη σωστή συντήρηση των σπιτιών.
Οι κάτοικοι συνέχισαν να ασπρίζουν τις κατοικίες και τα σοκάκια, σε συγκεκριμένες περιόδους του χρόνου, όπως τα Χριστούγεννα, το Πάσχα και τον Δεκαπενταύγουστο.
Ο τουρισμός και η Μύκονος
Σημαντικό ρόλο έπαιξε και ο τουρισμός.
Από τη δεκαετία του 1950, η Ελλάδα άρχισε να προβάλλει συστηματικότερα στο εξωτερικό τα νησιά της. Η Μύκονος αποτέλεσε χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της διαδικασίας. Το 1955 συνδέεται με πρόταση της βασίλισσας Φρειδερίκης να χρησιμοποιηθούν φωτογραφίες καλοδιατηρημένων σπιτιών της Μυκόνου για την τουριστική προβολή των Κυκλάδων. Η εικόνα των λευκών σπιτιών, των μπλε παραθύρων και θυρών, των στενών δρόμων και του Αιγαίου άρχισε έτσι να αποκτά μεγαλύτερη προβολή. Μέσα από φωτογραφίες και τουριστικές καμπάνιες, το συγκεκριμένο ύφος έγινε ολοένα πιο αναγνωρίσιμο.
Το λευκό δεν ήταν πλέον μόνο μια πρακτική επιλογή. Άρχισε να αποτελεί μέρος της εικόνας που συνδεόταν με τις Κυκλάδες.
Η δικτατορία των Συνταγματαρχών
Το 1972, η Νομαρχία Κυκλάδων έστειλε έγγραφο σε αστυνομικές αρχές, δημάρχους και προέδρους κοινοτήτων, με το οποίο ζητούσαν να περιοριστούν τα διαφορετικά χρώματα στις εξωτερικές όψεις των κτιρίων. Το λευκό έπρεπε να είναι το βασικό χρώμα, ώστε οι οικισμοί των νησιών να είναι πιο ομοιόμορφοι.
Έτσι, η δικτατορία ενίσχυσε την εικόνα που είχε αρχίσει να διαμορφώνεται από τις προηγούμενες δεκαετίες. Το λευκό δεν ήταν πλέον μόνο θέμα καθαριότητας και υγιεινής, αλλά είχε γίνει και μέρος της εικόνας των Κυκλάδων, η οποία προβαλλόταν πλέον και τουριστικά.
Υπήρχε και πρακτικό πλεονέκτημα. Το λευκό αντανακλά το ηλιακό φως και απορροφά λιγότερη θερμότητα από τα σκούρα χρώματα. Στις Κυκλάδες, όπου η ηλιοφάνεια είναι έντονη, βοηθά ώστε οι επιφάνειες των σπιτιών να μην θερμαίνονται τόσο πολύ.
Η πρακτική συνεχίστηκε και μετά το τέλος της δικτατορίας. Οι κάτοικοι είχαν συνηθίσει τα λευκά σπίτια ενώ το ύφος άρεσε και στους επισκέπτες των νησιών. Το άσπρο χρώμα παρέμεινε και σταδιακά έγινε χαρακτηριστικό στοιχείο της κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής.
Πριν αποκτήσουν το χαρακτηριστικό λευκό και μπλε, τα σπίτια στις Κυκλάδες είχαν αποχρώσεις της πέτρας και του χώματος, όπως καφέ, της ώχρας, του κεραμιδί και του γήινου κόκκινου ενώ συναντούσε κανείς και λουλακί ή σκούρους γκρι τόνους.
Οι αποχρώσεις προέρχονταν από υλικά που υπήρχαν στην περιοχή και αναμειγνύονταν με τον ασβέστη. Με την πάροδο του χρόνου τα χρώματα έχαναν την έντασή τους και έδιναν στα σπίτια πιο απαλές, γήινες αποχρώσεις. Οι οικισμοί των Κυκλάδων χτίζονταν κατά κανόνα σε λόφους και σε σημεία που παρείχαν προστασία από τους παράνμους εισβολείς της θάλασσας.
Κοντά στη θάλασσα υπήρχαν μικρότερες εγκαταστάσεις για τις βάρκες των ψαράδων..
Ένας από τους λόγους για τους οποίους οι οικισμοί βρίσκονταν μακριά από την άμεση θέα της θάλασσας ήταν και ο κίνδυνος των πειρατικών επιδρομών. Σε μια εποχή που δεν υπήρχε στρατός ή χωροφυλακή για να προστατεύει τους κατοίκους, οι πειρατές μπορούσαν να φτάσουν στα νησιά, να δέσουν τα πλοία τους και να λεηλατήσουν τους οικισμούς.
Έτσι, τα σπίτια έπρεπε να μην διακρίνονται εύκολα από τη θάλασσα. Ένα ολόλευκο χωριό θα ήταν ορατό από μεγάλη απόσταση. Τα κτίσματα είχαν αποχρώσεις που τα έκαναν να μοιάζουν περισσότερο με το φυσικό περιβάλλον.
Το λευκό, επομένως, δεν αποτελούσε την κυρίαρχη εικόνα που έχουμε σήμερα. Η επιδημία χολέρας και το καθεστώς Μεταξά
Το 1938, στις Κυκλάδες έπεσε επιδημία χολέρας. Το καθεστώς Μεταξά επέβαλε το άσπρισμα των σπιτιών με ασβέστη, το οποίο χρησιμοποιήθηκε ως απολυμαντικό. Η χλωρίνη δεν χρησιμοποιούταν όπως σήμερα και ο ασβέστης αποτελούσε οικονομικό μέσο για την απολύμανση των επιφανειών. Η χρήση του ασβέστη δεν σταμάτησε μετά το τέλος της δικτατορίας του Μεταξά. Το άσπρισμα παρέμεινε στις τοπικές κοινωνίες και σταδιακά έγινε συνήθεια. Το λευκό άρχισε να συνδέεται με την καθαριότητα και τη σωστή συντήρηση των σπιτιών.
Οι κάτοικοι συνέχισαν να ασπρίζουν τις κατοικίες και τα σοκάκια, σε συγκεκριμένες περιόδους του χρόνου, όπως τα Χριστούγεννα, το Πάσχα και τον Δεκαπενταύγουστο.
Ο τουρισμός και η Μύκονος
Σημαντικό ρόλο έπαιξε και ο τουρισμός.
Από τη δεκαετία του 1950, η Ελλάδα άρχισε να προβάλλει συστηματικότερα στο εξωτερικό τα νησιά της. Η Μύκονος αποτέλεσε χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της διαδικασίας. Το 1955 συνδέεται με πρόταση της βασίλισσας Φρειδερίκης να χρησιμοποιηθούν φωτογραφίες καλοδιατηρημένων σπιτιών της Μυκόνου για την τουριστική προβολή των Κυκλάδων. Η εικόνα των λευκών σπιτιών, των μπλε παραθύρων και θυρών, των στενών δρόμων και του Αιγαίου άρχισε έτσι να αποκτά μεγαλύτερη προβολή. Μέσα από φωτογραφίες και τουριστικές καμπάνιες, το συγκεκριμένο ύφος έγινε ολοένα πιο αναγνωρίσιμο.
Το λευκό δεν ήταν πλέον μόνο μια πρακτική επιλογή. Άρχισε να αποτελεί μέρος της εικόνας που συνδεόταν με τις Κυκλάδες.
Η δικτατορία των Συνταγματαρχών
Το 1972, η Νομαρχία Κυκλάδων έστειλε έγγραφο σε αστυνομικές αρχές, δημάρχους και προέδρους κοινοτήτων, με το οποίο ζητούσαν να περιοριστούν τα διαφορετικά χρώματα στις εξωτερικές όψεις των κτιρίων. Το λευκό έπρεπε να είναι το βασικό χρώμα, ώστε οι οικισμοί των νησιών να είναι πιο ομοιόμορφοι.
Έτσι, η δικτατορία ενίσχυσε την εικόνα που είχε αρχίσει να διαμορφώνεται από τις προηγούμενες δεκαετίες. Το λευκό δεν ήταν πλέον μόνο θέμα καθαριότητας και υγιεινής, αλλά είχε γίνει και μέρος της εικόνας των Κυκλάδων, η οποία προβαλλόταν πλέον και τουριστικά.
Υπήρχε και πρακτικό πλεονέκτημα. Το λευκό αντανακλά το ηλιακό φως και απορροφά λιγότερη θερμότητα από τα σκούρα χρώματα. Στις Κυκλάδες, όπου η ηλιοφάνεια είναι έντονη, βοηθά ώστε οι επιφάνειες των σπιτιών να μην θερμαίνονται τόσο πολύ.
Η πρακτική συνεχίστηκε και μετά το τέλος της δικτατορίας. Οι κάτοικοι είχαν συνηθίσει τα λευκά σπίτια ενώ το ύφος άρεσε και στους επισκέπτες των νησιών. Το άσπρο χρώμα παρέμεινε και σταδιακά έγινε χαρακτηριστικό στοιχείο της κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής.
mixanitouxronou
Απλά μας ενδιαφέρει να ακούγονται όλες οι απόψεις χωρίς λογοκρισία.
Τα Μπουλούκια
Η παρούσα αρθρογραφία έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα. Ο αναγνώστης οφείλει να διασταυρώνει τις πληροφορίες για θέματα που τον ενδιαφέρουν. Τα κείμενα βασίζονται σε υλικό από Ελληνικές και ξενόγλωσσες δημοσιεύσεις, οι οποίες αναφέρονται στο μέτρο του δυνατού. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.