η Συρακουσία υπήρξε ο αρχαίος ελληνικός πρόγονος του Τιτανικού
Υπήρξε κάποτε ένα ελληνικό πλοίο τόσο παράλογα μεγάλο για την εποχή του, ώστε δεν χωρούσε σχεδόν πουθενά. Ένα πλωτό ανάκτορο, μια θαλασσινή πολιτεία, ένα τεχνολογικό θηρίο της ελληνιστικής ιδιοφυΐας που έμοιαζε περισσότερο με πρόκληση προς τα όρια της φύσης παρά με απλό μέσο μεταφοράς. Το όνομά του: Συρακουσία.
Αν ο Τιτανικός έγινε σύμβολο της βιομηχανικής αλαζονείας του 20ού αιώνα, η Συρακουσία υπήρξε ο αρχαίος ελληνικός του πρόγονος αλλά όχι με την τραγωδία του ναυαγίου, αλλά με το ίδιο ρίγος του αδιανόητου. Ένα πλοίο που δεν κατασκευάστηκε απλώς για να ταξιδέψει, αλλά για να δηλώσει ισχύ, πλούτο, επιστήμη, πολιτισμό και ελληνική ναυτοσύνη. Μια πλωτή επίδειξη του τι μπορούσε να γεννήσει ο ελληνικός νους όταν συναντούσε την πολιτική φιλοδοξία.
Η Συρακουσία σχεδιάστηκε τον 3ο αιώνα π.Χ. για τον Ιέρωνα Β΄ των Συρακουσών, με την τεχνική εποπτεία του Αρχιμήδη και με αρχιναυπηγό τον Αρχία από την Κόρινθο. Η βασική αρχαία πηγή μας είναι ο Αθήναιος, ο οποίος διασώζει περιγραφή του Μοσχίωνα, συγγραφέα του οποίου το έργο χάθηκε. Εκεί διαβάζουμε ότι ο ίδιος ο Αρχιμήδης επιβλέπει το τεράστιο έργο και λύνει το αδιανόητο πρόβλημα της καθέλκυσης του πλοίου στη θάλασσα.
Δεν μιλάμε για ένα απλό εμπορικό σκάφος. Μιλάμε για έναν πλωτό κολοσσό που απαιτούσε ξυλεία όση θα χρειαζόταν για δεκάδες τριήρεις. Ο Αθήναιος αναφέρει ότι κόπηκαν τόσα δέντρα από την Αίτνα ώστε θα επαρκούσαν για 60 τριήρεις, ενώ υλικά συγκεντρώθηκαν από τη Σικελία, την Ιταλία, την Ισπανία και ακόμη και από τον Ρήνο. Με άλλα λόγια, η Συρακουσία δεν ήταν απλώς ναυπήγημα. Ήταν διεθνές έργο στρατηγικής επίδειξης σε μια εποχή όπου τα ελληνιστικά βασίλεια συναγωνίζονταν ποιος θα υψώσει το μεγαλύτερο θαύμα.
Και στο κέντρο αυτής της παράτολμης σύλληψης βρισκόταν ο Αρχιμήδης. Όχι ο σχολικός Αρχιμήδης του «Εύρηκα» που τον θυμόμαστε σαν ανέκδοτο μπανιέρας, αλλά ο μηχανικός της πραγματικότητας. Ο άνθρωπος που μπορούσε να μετατρέψει μια θεωρητική αρχή σε μοχλό, κοχλία, αντλία, πολεμική μηχανή και τελικά σε πλοίο που ξεπερνούσε τα μέτρα της εποχής του. Σύμφωνα με την παράδοση που διασώζει ο Αθήναιος, όταν το μισοτελειωμένο πλοίο έπρεπε να μετακινηθεί προς τη θάλασσα, ο Αρχιμήδης το κατέβασε με μηχανισμό έλξης, μια «ἕλικα», μπροστά στα έκπληκτα μάτια των συγχρόνων του.
Η Συρακουσία είχε είκοσι σειρές κουπιών, τρεις εισόδους, πολυώροφη εσωτερική διάταξη, χώρους για πλήρωμα, στρατιώτες, επιβάτες, αποθήκες, μαγειρεία, στάβλους για άλογα, δεξαμενές νερού και ακόμη και ειδικό θαλάσσιο ιχθυοτροφείο με ζωντανά ψάρια. Αν το ακούγαμε χωρίς να ξέρουμε την πηγή, θα νομίζαμε ότι πρόκειται για μυθολογία. Κι όμως, η περιγραφή δεν έρχεται από κάποιον παραμυθά της αγοράς, αλλά από την αρχαία γραμματεία που διασώζει ένα σπάνιο τεχνικό και πολιτιστικό στιγμιότυπο.
Στο εσωτερικό του πλοίου ξεδιπλωνόταν μια πολυτέλεια που θα ζήλευαν ακόμη και μεταγενέστερα βασιλικά ανάκτορα. Υπήρχαν ψηφιδωτά δάπεδα που απεικόνιζαν την ιστορία της Ιλιάδας, γυμνάσιο, περίπατοι, κήποι με φυτά που ποτίζονταν μέσα σε δοχεία με χώμα, ναός αφιερωμένος στην Αφροδίτη, αίθουσες συμποσίων, βιβλιοθήκη, λουτρό με ζεστό νερό και αίθουσες διακοσμημένες με ξύλα, ελεφαντόδοντο, μάρμαρα και πολύτιμα υλικά. Ήταν σαν να πήραν οι Έλληνες την πόλη, το ανάκτορο, το γυμνάσιο, τον ναό, το στρατόπεδο και το εμπορικό πλοίο, και να τα έκλεισαν όλα μέσα σε μία γάστρα.
Αν ο Τιτανικός έγινε σύμβολο της βιομηχανικής αλαζονείας του 20ού αιώνα, η Συρακουσία υπήρξε ο αρχαίος ελληνικός του πρόγονος αλλά όχι με την τραγωδία του ναυαγίου, αλλά με το ίδιο ρίγος του αδιανόητου. Ένα πλοίο που δεν κατασκευάστηκε απλώς για να ταξιδέψει, αλλά για να δηλώσει ισχύ, πλούτο, επιστήμη, πολιτισμό και ελληνική ναυτοσύνη. Μια πλωτή επίδειξη του τι μπορούσε να γεννήσει ο ελληνικός νους όταν συναντούσε την πολιτική φιλοδοξία.
Η Συρακουσία σχεδιάστηκε τον 3ο αιώνα π.Χ. για τον Ιέρωνα Β΄ των Συρακουσών, με την τεχνική εποπτεία του Αρχιμήδη και με αρχιναυπηγό τον Αρχία από την Κόρινθο. Η βασική αρχαία πηγή μας είναι ο Αθήναιος, ο οποίος διασώζει περιγραφή του Μοσχίωνα, συγγραφέα του οποίου το έργο χάθηκε. Εκεί διαβάζουμε ότι ο ίδιος ο Αρχιμήδης επιβλέπει το τεράστιο έργο και λύνει το αδιανόητο πρόβλημα της καθέλκυσης του πλοίου στη θάλασσα.
Δεν μιλάμε για ένα απλό εμπορικό σκάφος. Μιλάμε για έναν πλωτό κολοσσό που απαιτούσε ξυλεία όση θα χρειαζόταν για δεκάδες τριήρεις. Ο Αθήναιος αναφέρει ότι κόπηκαν τόσα δέντρα από την Αίτνα ώστε θα επαρκούσαν για 60 τριήρεις, ενώ υλικά συγκεντρώθηκαν από τη Σικελία, την Ιταλία, την Ισπανία και ακόμη και από τον Ρήνο. Με άλλα λόγια, η Συρακουσία δεν ήταν απλώς ναυπήγημα. Ήταν διεθνές έργο στρατηγικής επίδειξης σε μια εποχή όπου τα ελληνιστικά βασίλεια συναγωνίζονταν ποιος θα υψώσει το μεγαλύτερο θαύμα.
Και στο κέντρο αυτής της παράτολμης σύλληψης βρισκόταν ο Αρχιμήδης. Όχι ο σχολικός Αρχιμήδης του «Εύρηκα» που τον θυμόμαστε σαν ανέκδοτο μπανιέρας, αλλά ο μηχανικός της πραγματικότητας. Ο άνθρωπος που μπορούσε να μετατρέψει μια θεωρητική αρχή σε μοχλό, κοχλία, αντλία, πολεμική μηχανή και τελικά σε πλοίο που ξεπερνούσε τα μέτρα της εποχής του. Σύμφωνα με την παράδοση που διασώζει ο Αθήναιος, όταν το μισοτελειωμένο πλοίο έπρεπε να μετακινηθεί προς τη θάλασσα, ο Αρχιμήδης το κατέβασε με μηχανισμό έλξης, μια «ἕλικα», μπροστά στα έκπληκτα μάτια των συγχρόνων του.
Η Συρακουσία είχε είκοσι σειρές κουπιών, τρεις εισόδους, πολυώροφη εσωτερική διάταξη, χώρους για πλήρωμα, στρατιώτες, επιβάτες, αποθήκες, μαγειρεία, στάβλους για άλογα, δεξαμενές νερού και ακόμη και ειδικό θαλάσσιο ιχθυοτροφείο με ζωντανά ψάρια. Αν το ακούγαμε χωρίς να ξέρουμε την πηγή, θα νομίζαμε ότι πρόκειται για μυθολογία. Κι όμως, η περιγραφή δεν έρχεται από κάποιον παραμυθά της αγοράς, αλλά από την αρχαία γραμματεία που διασώζει ένα σπάνιο τεχνικό και πολιτιστικό στιγμιότυπο.
Στο εσωτερικό του πλοίου ξεδιπλωνόταν μια πολυτέλεια που θα ζήλευαν ακόμη και μεταγενέστερα βασιλικά ανάκτορα. Υπήρχαν ψηφιδωτά δάπεδα που απεικόνιζαν την ιστορία της Ιλιάδας, γυμνάσιο, περίπατοι, κήποι με φυτά που ποτίζονταν μέσα σε δοχεία με χώμα, ναός αφιερωμένος στην Αφροδίτη, αίθουσες συμποσίων, βιβλιοθήκη, λουτρό με ζεστό νερό και αίθουσες διακοσμημένες με ξύλα, ελεφαντόδοντο, μάρμαρα και πολύτιμα υλικά. Ήταν σαν να πήραν οι Έλληνες την πόλη, το ανάκτορο, το γυμνάσιο, τον ναό, το στρατόπεδο και το εμπορικό πλοίο, και να τα έκλεισαν όλα μέσα σε μία γάστρα.
Γρηγόρης Κεντητός
sportime
Απλά μας ενδιαφέρει να ακούγονται όλες οι απόψεις χωρίς λογοκρισία.
Τα Μπουλούκια
Η παρούσα αρθρογραφία έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα. Ο αναγνώστης οφείλει να διασταυρώνει τις πληροφορίες για θέματα που τον ενδιαφέρουν. Τα κείμενα βασίζονται σε υλικό από Ελληνικές και ξενόγλωσσες δημοσιεύσεις, οι οποίες αναφέρονται στο μέτρο του δυνατού. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.