Πέλλα

Η Πέλλα «βάζει πλάτη» στη βορειοελλαδίτικη ταξιδιωτική εμπειρία. Όχι μόνο επειδή στο χάρτη είναι «βιδωμένη» στην κούρμπα των συνόρων και πάνω της μοιάζει να στηρίζεται η ραχοκοκαλιά της Ελλάδας, αλλά και επειδή σας φιλεύει με όλα τα μακεδονίτικα «εκ των ων ουκ άνευ». Πεντανόστιμη διαβαλκανική κουζίνα, κρασιά και τσίπουρα σπονδή στο Διόνυσο, αφράτο χιόνι, αλπικά τοπία, λίμνες, οξιές και καστανιές, αρώματα βουνίσιων βοτάνων, ηλιοκαμμένοι πατριδολάτρες αγρότες, όλα είναι εδώ. Μαζί όμως με exclusive εκπλήξεις - μιλάμε άλλωστε για τα headquarters του Μεγαλέξανδρου και τα δάση που προμήθεψαν τις σάρισες.

Τα μεγαλεία της αρχαίας Πέλλας απλώνονται βοτσαλωτό χαλί στα πόδια σας και η καταρρακτώδης ομορφιά των Βοδενών, δηλαδή της «Πόλης των Νερών», όπως βάφτισαν την Έδεσσα οι Σλάβοι («βόντα» σημαίνει «νερό») παίζει σε μελωδική λούπα μπροστά στα μάτια σας. Ρομαντζάδες γεννιούνται με φόντο τα πέτρινα σπίτια του Παλαιού Άγιου Αθανάσιου, σαν βγαλμένα από κινηματογραφικό σετ ακριβής ταινίας εποχής, και οικειότητες εδραιώνονται στην αχνιστή ιαματική κολυμπήθρα των Πόζαρ.

Κατεβασιές στο μαλακό σαν πουπουλένιο πάπλωμα Καϊμακτσαλάν προηγούνται μιας τσάρκας με snowcut στο FYROM χωρίς διαβατήριο, για προσκύνημα στο χτισμένο στα ουράνια εκκλησάκι και ρέμβη στις βουνοκορφές ολόκληρης της Επικράτειας υπό γωνία σύννεφων. Από κοντά και το βυζαντινό «Βαρδάριον», τα Γιαννιτσά, πάλαι ποτέ τόπος προσκυνήματος των Τούρκων εξαιτίας του μαυσωλείου του πρώτου Τούρκου κατακτητή τους Γαζή Εβρενός, διαλαλεί την καλά χωνεμένη πολυπολιτισμικότητα της Πέλλας. Funky σαν ψιλοκομμένο μπούκοβο και γλυκιά σαν πετροκέρασο κουταλιού, η Πελλα σάς καλεί να τη ζήσετε φουλ.

Top 5 λόγοι για να πάτε

 

Οι καταρράκτες της Έδεσσας	Ο Παλαιός Αγ. Αθανάσιος	Τα λουτρά Πόζαρ	Το Καϊμακτσαλάν	Το sightseeing
Για να δείτε (και ν’ ακούσετε) τους Καταρράκτες της Έδεσσας, μιας νερένιας πρωτεύουσας με βαλκανική καρδιά, που περηφανεύεται για την αρχαία και το αρχοντικό Βαρόσι.	Ολόιδιος με τα χιονισμένα κεντροευρωπαϊκά χωριουδάκια στις χριστουγεννιάτικες κάρτες– και ο χαρακτηρισμός «Αράχωβα του Βορρά» σαφώς τον αδικεί.	Σκοτσέζικο ντους αλά μακεδονικά: το κρύο νερό του ποταμού που τρέχει δίπλα στη φυσική κολυμπήθρα προσφέρεται για τολμηρή εναλλαγή με το θερμό ιαματικό νερό της.	Για να λερώσετε τα σκι σας με το αφράτο και λευκό χιόνι του Καϊμακτσαλάν και να δείτε την Ελλάδα σαν από αεροπλάνο από το εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία.	Xια χάζι και δέος στην αρχαία Πέλλα, στα ακρολίμνια μονοπάτια της Βεγορίτιδας ή σε μια βαρκάδα ανάμεσα στους κύκνους του υγροβιότοπου Άγρα-Βρυττών-Νησίου.

 

Hot Spots

 

Έδεσσα
Για το «υγρό γλυπτό» των Μεγάλων Καταρρακτών που έχει κάνει την πρωτεύουσα της Πέλλας σημαντικά πιο διάσημη από τις συγγενικές της πρωτεύουσες ευθύνεται ο Κάρανος, που τα νερά του (δηλαδή τα νερά του ποταμού Εδεσσαίου) εκτοξεύονται με ορμή και ενώνονται με αυτά του μικρότερου, διπλού καταρράκτη, για να πέσουν με βόμβο 70 μέτρα πιο κάτω, ραίνοντας την ατμόσφαιρα (και εσάς) με μια συνεχή βροχή από στάλες.

Θαυμάστε την υγρή «κουρτίνα» τους από το μονοπάτι που χώνεται πίσω τους, χαζέψτε τα σκιουράκια που τρέχουν πέρα δώθε και κατόπιν κινηθείτε δυτικά, προς την αριστοκρατική συνοικία Βαρόσι, με τις αναστηλωμένες πέτρινες κατοικίες που ζωγραφίζουν την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Πλακόστρωτα καλντερίμια οδηγούν στην παλιά μητρόπολη, στη βυζαντινή εκκλησία Kοίμησης Θεοτόκου, στο αμφιθέατρο στην άκρη του βράχου, ενώ δυο βήματα παραπέρα το βουητό των μικρών καταρρακτών ενώνεται με αυτό της αγοράς και του nighlife, που.

Το μεγαλόπρεπο Γενί Τζαμί, το χτισμένο από πυρόπετρα εξάγωνο ρολόι, το καταπράσινο πάρκο Κιουπρί με το βυζαντινό γεφυράκι, το κοντινό δάσος (ούτε εκατό, ούτε διακόσια, αλλά) Χίλια Πεύκα, ο λόφος 606 (βλέπε 606 μέτρα ύψος) και αναρίθμητα ακόμα σποτ μέσα και γύρω από την πόλη θα σας κάνουν να πείτε «ήρθα κι Έδεσσα».

Βόρας ή Καϊμακτσαλάν
Εδώ, κάτω από την (τρίτη ψηλότερη στην Ελλάδα) «αλειμμένη με καϊμάκι» κορυφή (αυτό σημαίνει η τούρκικη λέξη «Καϊμακτσαλάν») του βουνού Βόρας, το χιόνι παραμένει ανάλαφρα στρωμένο ακόμα κι όταν τα άλλα χιονοδρομικά της επικράτειας λασπώνουν χάνοντας τη μάχη με τις ακτίνες του ήλιου.

Η βορειοελλαδίτικη βαριά προφορά του «λ», αναμειγμένη με παιδικά γέλια -οι πίστες του χιονοδρομικού είναι children friendly-, αντηχεί στους αναβατήρες, στο καφέ, στο χτισμένο από τους Σέρβους εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία, στα 2.524 μέτρα. Βόρας όμως δεν είναι μόνο το χιονοδρομικό. Βόρας είναι η Καλή Πεδιάδα (ή Ντόμπρο-Πόλε), που βρίσκεται σε υψόμετρο 1750μ., στο εγκαταλειμένο παλιό χωριό του Λουτρακίου, με τις λιλιπούτειες λίμνες.

Είναι το μαύρο δάσος με τις πιο-πυκνές-δε-γίνεται οξιές που τα ξύλα τους δοξάστηκαν στο πεδίο της μάχης στους αλεξανδρινούς χρόνους, ως σάρισες. Είναι και το δάσος των Προμάχων με τη σπάνια πενταβέλονη -ή βαλκανική- πεύκη (όλα τα άλλα είδη πεύκου έχουν δύο βελόνες), κληρονομιά πανάρχαιων γεωλογικών αιώνων, όπου αγριογούρουνα και ζαρκάδια ζουν όπως ακριβώς ζούσαν πολλές χιλιετίες πριν.

Λουτρά Πόζαρ (Λουτρακίου)
Η φύση γεννά και ο άνθρωπος τίκτει ένα λουτροθεραπευτικό σποτ που δεν έχετε ξαναδεί. Μην ξεγελαστείτε από την εικόνα προχειροχτισμένης 70s λουτρόπολης, που έχει το χωριό Λουτράκι όταν το πρωτοαντικρίζετε καθώς φτάνετε με το αυτοκίνητο.

Αφήστε τις αποσκευές στο ξενοδοχείο, εφοδιαστείτε με πετσέτες και μπουρνούζι και τρέξτε προς το φαράγγι Ράμνο Μπορ (που σημαίνει Ίσο Πεύκο), 2 χλμ δυτικά, ακολουθώντας τις ταμπέλες για τα λουτρά, όπου θα ιαθείτε με ζεστό μπανάκι στις σύγχρονες εγκαταστάσεις ή θα κάνετε υπαίθριες βουτιές στο νερό των 37 C, την ίδια στιγμή που γύρω σας το χιόνι σκεπάζει τα πάντα σαν πουπουλένιο πάπλωμα!

Δικαίως θα διεκδικήσουν λίγο από το χρόνο σας τα κοντινά boutique χωριά: η ταχέως αναπτυσσόμενη Όρμα, οι Πρόμαχοι με το μεικτό μοναστήρι-στολίδι που πρόσφατα «επανδρώθηκε» ή, προς την περιοχή Αλμωπίας, το κεφαλοχώρι Εξαπλάτανος, απ’ όπου ξεφύτρωσε η λογοτεχνική πένα του Μενέλαου Λουντέμη, και το Θεοδωράκι, η ταπεινή πλην ένδοξη (εδώ λέγεται ότι έκοβε νομίσματα του κράτους ο Μεγαλέξανδρος) πύλη προς το όρος Πάικο.

Παλαιός Άγιος Αθανάσιος
Ως «Αράχωβα του Βορρά» τον ξέρουν οι Αθηναίοι – οι Θεσσαλονικείς όμως που είναι φανατικοί επισκέπτες του, είναι πολύ αμφίβολο αν θα εντυπωσιάζονταν από την ορίτζιναλ Αράχωβα, γνωρίζοντας ήδη το κουκλίστικο χωριό που φωλιάζει στους πρόποδες του Βόρα.

Πρώην εγκαταλειμένος από τους κατοίκους του, οι οποίοι μετακόμισαν στο νέο χωριό, 6 χλμ. παρακάτω, μιας και τα συστηματικά γυμνάσια της κακοκαιρίας δεν έκαναν την καθημερινότητά τους καθόλου εύκολη, ο Παλαιός Άγιος Αθανάσιος ξαναγεννήθηκε με τη βοήθεια της επίσημης βούλας του «παραδοσιακού διατηρητέου οικισμού» - και γύρισε τούμπα την κακή του μετεωρολογική φήμη σε δυνατό προνόμιο.

Ποιος δε θα θελε να κάνει κρύους νυχτερινούς περιπάτους με τα θαμπά φώτα από τα παγωμένα παράθυρα σε ρόλο αστεριών, όταν ξέρει ότι μία από τις εκατοντάδες καμινάδες που καπνίζουν σηματοδοτεί το πολυτελές του κατάλυμα που τον περιμένει να ραχατέψει μπροστά στο τζάκι; Λουκούλεια δείπνα με κρασοκατανύξεις, ξενύχτια με σφηνάκια τσίπουρο, ραχάτι στα ζεστά καφενεία και ένα πέρασμα από την 300 ετών εκκλησία της Αναλήψεως θα σας κάνουν να λατρέψετε την Τσέγανη, όπως αποκαλούν το χωριό οι ντόπιοι.

Λίμνη Βεγορίτιδα
Οι γειτονικές Πρέσπες του νομού Φλώρινας της παίρνουν τη δόξα, η λίμνη Βεγορίτιδα όμως έχει CV που αξίζει να μελετήσεις: Είναι η μεγαλύτερη λίμνη στην Ελλάδα σε ποσότητα νερού. Απλώνεται σε υψόμετρο 600μ. Προσφέρει για πλεύσεις τα ήρεμα νερά της και για ρομαντικούς περιπάτους το χαλί από βότσαλα και κοχύλια που κάνουν «κρακ κρακ»: μικροί, ξεροί κρότοι-βάλσαμο για τα ταλαιπωρημένα από τους αστικούς θορύβους αυτιά.

Σπάνια πουλιά και ιδιόμορφη βλάστηση θα γεμίσουν το οπτικό σας πεδίο, ενώ, αν θελήσετε μια μεζούρα πολιτισμού, θα επισκεφθείτε το χωριό Παναγίτσα, όπου θα σας φιλέψουν μακεδονίτικες σπεσιαλιτέ και φιλοξενία, αλλά και μια μαγική θέα προς τη λίμνη, τον κάμπο της Έδεσσας και το όρος Βέρμιο. Κι όλα αυτά θα τα ζήσετε ξοδεύοντας σε βενζίνη περίπου το 1/20 ενός ντεπόζιτου, οδηγώντας από την Έδεσσα.

Υδροβιότοπος Άγρα-Βρυττών-Νησίου
Σε απόσταση 6χλμ. από την Έδεσσα απλώνεται η λίμνη και ο υγροβιότοπος Άγρα, Bρυττών και Nησίου, βαφτισμένος πληθωρικά από τoυς τρεις χαριτωμένους οικισμούς που τον περιστοιχίζουν. Πάνω από 250 διαφορετικά είδη πτηνών κατοικοεδρεύουν εδώ ή κάνουν ένα πέρασμα μετρώντας με τον δικό τους τρόπο τις τέσσερις εποχές και παρασύροντας τον ταξιδιώτη με τους ήχους από τα ράμφη και τα φτερά τους.

Η βαρκάδα ανάμεσα στα βούρλα και τις ιτιές, ανάμεσα στις βίδρες και στους κάστορες, ως το χαριτωμένο γεφυράκι, επιβάλεται. Όπως και η φωτογράφηση κάποιου πελεκάνου, ενός μαυρογλάρονου (πολύ σπάνιο είδος στην Ελλάδα, αλλά εδώ ίσως το πετύχετε!) ή μιας ροπαλόπαπιας. Η ορνιθολογική παρατήρηση μπορεί να εμπλουτιστεί με μια στάση ιστορικού ενδιαφέροντος: στο δρόμο προς τα βόρεια που οδηγεί στο χωριό Καρυδιά στέκει το μνημείο του Μακεδονομάχου Τέλλου Αγρα, στο σημείο όπου κρεμάστηκε εν μέσω μακεδονικών πολέμων.

Γιαννιτσά
Πλαισιωμένη από τους αμπελώνες της πελλαίας χώρας, η πόλη των Γιαννιτσών είναι μια σύγχρονη, αντι-τουριστική ίσως πόλη, που αντικαθιστά τα φαντεζί αξιοθέατα με ένα δυνατό εμπορικό παλμό. Και πώς να μην πάλλεται στο πεδίο των αγορών, αφού χτίστηκε στο σταυροδρόμι των οδικών αξόνων των Βαλκανίων και έγινε δέκτης της κουλτούρας όλων των εθνοτήτων που πέρασαν από δω – για του λόγου το αληθές, στήστε αυτί στους διαλόγους των ντόπιων για να ακούσετε να μιλούν «εντόπικα»: το μακεδονικό γλωσσικό ιδίωμα που περιέχει λέξεις σλάβικες, τούρκικες βουλγάρικες και ελληνικές.

Προσθέστε και την κουλτούρα των Μικρασιατών και Ποντίων που ήρθαν με την ανταλλαγή, και έχετε ένα πολιτισμικό μωσαϊκό πιο λαμπερό κι από τα μωσαϊκά της Αρχαίας Πέλλας, η οποία είναι φυσικά το highlight της περιοχής. Τα αρχαία μεγαλεία της θεμελιώθηκαν δίπλα στον τόπο του Μακεδονικού Αγώνα. Μη τυχόν ψάξετε όμως για τα «Μυστικά του Βάλτου», καθώς η λίμνη όπου έδρασαν οι καπεταναίοι της Πηνελόπης Δέλτα έχει αποξηρανθεί από το 1932. Το υγρό στοιχείο στην περιοχή εκπροσωπεί όμως επάξια ο ποταμός Λουδίας και το ναυταθλητικό κέντρο του περίπου 5 χλμ έξω από την πόλη.

thea