Μικρές Κυκλάδες: Δονούσα Κουφονήσια Σχοινούσα Ηρακλειά Κέρος


TITLOS

Στην καρδιά του Αιγαίου, στην καρδιά των Κυκλάδων, στην αγκαλιά της Νάξου, της Ίου και της Αμοργού βρίσκονται οι Μικρές Κυκλάδες.

Πρόκειται για ένα σύμπλεγμα από 32 μικρά νησιά, 4 από τα οποία κατοικούνται, και πολυάριθμες βραχονησίδες. Μικροσκοπικά, ήρεμα, με χρυσές αμμουδιές και γαλαζοπράσινα νερά, συνθέτουν ένα παραδεισένιο σύνολο.

Διοικητικά από το 1994 υπάγονται στη επαρχία Νάξου.

Κλίμα: Ήπιο μεσογειακό, χαρακτηριστικά κυκλαδίτικο με τους καλοκαιρινούς βοριάδες (μελτέμια).


Δονούσα
Το βορειότερο και ανατολικότερο νησί των Μικρών Κυκλάδων, κάπως απομακρυσμένο από τα υπόλοιπα.
Βρίσκεται δυτικά της Νάξου (Μουτσούνα) και βόρεια της Αμοργού.
Απέχει 15 ναυτικά μίλια από τη Νάξο και 14 ν.μ. από την Αιγιάλη της Αμοργού.
Ένας μικρός παράδεισος για αυτούς που θέλουν να χαρούν τη φύση με ηρεμία, μπάνιο και θάλασσα.
Τα μικρά λιμανάκια και το ιδιαίτερο άρωμα των κέδρων συνθέτουν την ξεχωριστή ομορφιά του νησιού.

Έκταση : 13,75 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Μορφολογία εδάφους : Λικνίζεται στο πέλαγος με τα κάτασπρα σπιτάκια του, τα γραφικά δρομάκια με τις μπουκαμβίλιες, τους ήρεμους λόφους, σκεπασμένους με σχίνα και κέδρους, τα λιμανάκια με την ψιλή άμμο. Ψηλότερη κορυφή είναι η Βάρδια με ύψος 386 μέτρα.

Κλίμα : Ως βορινότερο από τα άλλα νησιά, το χτυπάνε αλύπητα οι άνεμοι που έρχονται από το Ικάριο. Σαν παίρνει να φυσήξει ο μανιασμένος βοριάς ταράζει το πέλαγος, αλλά καθαρίζει τον ορίζοντα από την Πάτμο μέχρι τη Σαντορίνη.


Οικισμοί : Λευκά σπιτάκια σχηματίζουν πέντε μικρούς, γραφικούς οικισμούς. Ο Σταυρός, λιμάνι και πρωτεύουσα, βρίσκεται στο νότιο μέρος και είναι απάνεμο από τους βοριάδες. Τα άλλα χωριά είναι η
Καλοταρίτισσα, ο Τρούλος, η Μεσαριά (Χαραυγή) και το Μερσήνι.

Πληθυσμός : 163 κάτοικοι

Ασχολίες Κατοίκων : Παλιότερα καλλιεργούσαν καπνό και κρεμμύδια. Τη δεκαετία του 1920 έκαναν εξόρυξη χαλκού, καλαμίνας, λουλακιού και άτσαχα (λευκή πέτρα που χρησιμοποιείτο στην παρασκευή γυαλικών). Σήμερα ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία (εκτρέφουν κατσίκια στο
γειτονικό Σκουλονήσι), την αλιεία και τον τουρισμό.

Σχολεία : Δημοτικό, Γυμνάσιο και Γενικό Λύκειο.

Γύρω νησιά : Ανατολικά οι βραχονησίδες Σκουλονήσι και Μοσχονάς. Δυτικά οι Μάκαρες, το περίφημο νησί των «Μακάρων», σύμφωνα με τον πρώτο συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας, Λουκιανό. Αποτελούνται από τη Στρογγύλη, την Αγία Παρασκευή και το Μεγάλο Νησί. Βορειοανατολικά οι Μελάντιοι (Χτένια ή Βούβες) στα όρια Αιγαίου και Ικάριου.


Κουφονήσια
Ένα μικρό παραδεισένιο σύμπλεγμα δύο νησίδων νοτιοανατολικά της Νάξου και δυτικά της Αμοργού.
Ένας πορθμός πλάτους 200 μέτρων χωρίζει το Πάνω Κουφονήσι (ή απλά Κουφονήσι), από το ακατοίκητο πλέον Κάτω Kουφονήσι (ή Κάτω Νησί).
H χρυσαφένια άμμος και τα διάφανα νερά τούς προσδίδουν μαγικό χρώμα.

Έκταση : 3,5 τετραγωνικά χιλιόμετρα το Πάνω Κουφονήσι και 4,3 τετραγωνικά χιλιόμετρα το Κάτω Κουφονήσι.

Μορφολογία εδάφους : Η φύση και το περιβάλλον του νησιού είναι κατεξοχήν κυκλαδίτικα. Ήρεμο πεδινό τοπίο με χρυσαφένιες αμμουδιές και μαλακούς βράχους φαγωμένους από τη θάλασσα που σχηματίζουν σπηλιές, από όπου πήραν και το όνομά τους τα νησιά. Το νησί είναι σχεδόν επίπεδο. Ψηλότερη κορυφή είναι ο Προφήτης Ηλίας με ύψος 100 μ.


Κλίμα : Χαρακτηριστικά κυκλαδίτικο, ήπιο το Χειμώνα, δροσερό το Καλοκαίρι. Λόγω του ότι δεν έχει ψηλά βουνά να το προστατέψουν, το καλοκαιρινό μελτέμι δίνει την εντύπωση ότι διαρκεί περισσότερο και οι ντόπιοι τα αποκαλούν «γαϊδουρομέλτεμο».

Οικισμοί : Στο Πάνω Κουφονήσι ο μικρός οικισμός, κατεξοχήν κυκλαδίτικος, είναι χτισμένος στη νοτιοανατολική πλευρά, όπου βρίσκεται και το λιμάνι. Στο Κάτω Νησί υπάρχουν ελάχιστα σπίτια που φιλοξενούν τους κατοίκους τους το καλοκαίρι, καθώς και η περίφημη ταβέρνα του Βενετσάνου.

Πληθυσμός : 366 κάτοικοι. Το Πάνω Κουφονήσι είναι το πιο πυκνοκατοικημένο νησί με 105 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο! Το ένα τρίτο του πληθυσμού είναι νέοι: αναλογία μοναδική για τα ελληνικά αλλά και τα ευρωπαϊκά δεδομένα.

Ασχολίες Κατοίκων : Κατά κύριο λόγο ασχολούνται με την αλιεία. Το νησί διαθέτει το μεγαλύτερο αλιευτικό στόλο στην Ελλάδα σε αναλογία με τον πληθυσμό. Σήμερα όμως αναπτύσσεται ραγδαία και ο τουρισμός.

Σχολεία : νηπιαγωγείο, δημοτικό, γυμνάσιο, γενικό και τεχνικό λύκειο. 80 μαθητές σε ένα τόσο μικρό νησί!


Σχοινούσα
Ένα ακόμη διαμάντι των Μικρών Κυκλάδων. Βρίσκεται νότια της Νάξου, ανάμεσα στα Κουφονήσια και την Ηρακλειά.
Έκταση: 8,51 τετραγωνικά χιλιόμετρα.


Μορφολογία Εδάφους: Το σχήμα της είναι πολισχιδέστατο, με πάρα πολλούς όρμους και χερσονήσους. Το έδαφός της είναι ομαλό. Ομαλές πλαγιές, χαμηλοί λόφοι και μικρές κοιλάδες. Ψηλότερη κορυφή της είναι ο Μύλος του λόφου Βάρδιες 133 μέτρα. Το έδαφός της αποτελείται από σχιστόλιθους, ασβεστόλιθους και ψαμμίτες. Η γη της είναι εύφορη και καλλιεργείται σχεδόν ολόκληρη. Το λιμάνι του νησιού, το Μερσίνι, φημίζεται ως ένα από τα καλύτερα καταφύγια μικρών σκαφών σε όλο το Αιγαίο.


Kλίμα: Γλυκό και δροσερό, χωρίς απότομες μεταβολές, πολλές φορές αισθάνεσαι ότι το καλοκαίρι παραμένει όλο το χρόνο.

Οικισμοί: Μερσίνι (λιμάνι), Χώρα ή Παναγιά (απέχει 1200 μ. από το λιμάνι, χτισμένη σε ύψωμα, επειδή παλιότερα το νησί δεχόταν επιδρομές από πειρατές, διαθέτει πανοραμική θέα) και Μεσσαριά.

Πληθυσμός: 206 κάτοικοι με πυκνότητα 24 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.

Ασχολίες Κατοίκων: γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία, τουρισμός.

Σχολεία: Δημοτικό, Γυμνάσιο, Τεχνικό Λύκειο.

Γύρω νησιά: Oφειδούσα ή Φιδού (απέχει από τη Σχοινούσα μόλις λίγα μέτρα). Νοτιότερα Άργιλος και νοτιοανατολικά το Ασπρονήσι.


Hρακλειά
Το δυτικότερο νησί των Μικρών Κυκλάδων. Απέχει 18 ναυτικά μίλια από τη Χώρα της Νάξου και 2,5 ν.μ. από τα νότια ακρωτήρια Γαϊτάνι και Κατωμέρι Νάξου, 6 ν.μ. από τις ανατολικές ακτές της Ίου και 19 ν.μ. από τα Κατάπολα της Αμοργού. 1 ν.μ. από τη Σχοινούσα και 5 ν.μ. από το Κουφονήσι. Προσφέρεται για ήσυχες διακοπές.

Έκταση: 17,79 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Μορφολογία Εδάφους: Ορεινό νησί, με αρκετή βλάστηση, φραγκοσυκιές και κέδρους, και αρκετά πηγαία νερά. Ψηλότερη κορυφή είναι ο Πάπας με ύψος 419 μέτρα. Aπό εδώ πηγάζουν τα νερά με τα οποία υδρεύεται ο οικισμός Παναγιά.


Κλίμα: Τα μεγάλα Κυκλαδίτικα νησιά, λειτουργούν ως κυματοθραύστες με αποτέλεσμα να μη φτάνουν πολλά μποφόρ στα νερά των ακτών της.

Οικισμοί: Άγιος Γεώργιος ή Λιμάνι και Παναγιά ή Πάνω Μερά στο Κέντρο του Νησιού. Δρόμος ενώνει τους δύο οικισμούς που απέχουν 5χλμ. Δυτικά βρίσκεται ο Άγιος Αθανάσιος.

Πληθυσμός: 151 κάτοικοι με πυκνότητα 8 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο.

Ασχολίες Κατοίκων: Μελισσοκομία, κτηνοτροφία, γεωργία.

Σχολεία: Το 1998-99 είχε 11 μαθητές και 9 δασκάλους. Σήμερα, δυστυχώς έχει μόνο 3 μαθητές στο δημοτικό και ένα μαθητή στο γυμνάσιο.

Γύρω νησιά: Ανατολικά το Βενέτικο, στην είσοδο της παραλίας Λιβάδι (προστάτευε το κάστρο στα χρόνια των πειρατικών επιδρομών).
Νοτιοδυτικά ο Μικρός και ο Μεγάλος Αβελάς.


Κέρος
Τόπος βραχώδης και αλίμενος με έκταση 15 τ.χλμ. Βρίσκεται 1,5 ναυτικό μίλι νοτιοανατολικά του Κουφονησιού. Σήμερα είναι ακατοίκητη. Αποτέλεσε όμως σημαντικό κέντρο του Κυκλαδικού Πολιτισμού, μπλεγμένο στο θρύλο. Κοιτάζοντάς την από το Πάνω Κουφονήσι μοιάζει με γυναίκα ξαπλωμένη ανάσκελα. Εκτός από το μαντρί ενός βοσκού δεν υπάρχουν άλλα κτίσματα στο νησί.


Γύρω νησίδες: Το Γλαρονήσι (ανάμεσα στο Πάνω και Κάτω Κουφονήσι), το Δασκαλιό (δυτικά της Κέρου), ο Βούλγαρης (ανατολικά της Κέρου), οι Πλάκες, το Τσουλούφι, ο Λάζαρος, το Λουβαρδιάρι, το Πλακί (ένα σύμπλεγμα από πέντε νησάκια νότια της Κέρου) και νοτιότερα τα Αντικέρια (Δρίμα και Αντίκερος, δύο νησάκια που χωρίζονται μεταξύ τους από ένα στενό πορθμό).


Σας ενδιαφέρουν κι' αυτά...